Orð og merking þeirra
Mér finnst það alveg óendanlega fyndið að "spjara sig", í merkingunni að geta bjargað sér, er dregið af því að viðkomandi geti hjálparlaust komist í spjarir (klætt sig í föt).
Ef maður hugsar þetta svona þá er fyndið þegar fólk reynir að spjara sig á þýsku. Eða þegar móðurlausir höfrungakálfar spjara sig í ferskvatni. Eða dýr að spjara sig almennt. Dýr eru oftast ekki mikið gefin fyrir spjarir.
Hvenær fór svo að gera e-ð samviskulaust að þýða það sama og að gera e-ð án þess að fá samviskubit? Í minni æsku var ekki einu sinni hægt að gera eitthvað samviskulaust, þá var bara hægt að vera samviskulaus.
Bara hlutir sem eru að skrölta í hausnum á mér í dag.
3 ummææli við “Orð og merking þeirra”
Þetta er kannski ekki sama pælingin, en ég hef dáldið verið að pæla í notkun orðsins "skítkast" undanfarið. Maður er nefnilega byrjaður að sjá fólk nota þetta á hátt sem mér finnst undarlegur miðað við það sem ég er alinn upp við.
Fólk er farið að nota þetta orð sem sagnorð og tala því um að fólk "skítkasti". Ég hef alltaf haldið að réttara væri að segja að einhver hafi verið með skítkast frekar en að hann hafi verið að skítkasta.
Einnig er fólk farið að nota orðið í fleirtölu, sem er eitthvað sem alþingismenn gerðu aldrei á meðan þetta orð var í tísku á þinginu (var það ekki Óli Grís sem kom þeirri tísku af stað?), allavega svo ég muni. Ég tel það allavega eðlilegra að segja að einhver verði fyrir skítkasti frá fólki en að segja að einhver verði fyrir skítköstum. Mér finnst bara ekki meika sens að setja orðið í fleirtölu þótt það séu fleiri en einn með skítkast.
Er þetta rangt hjá mér? Er í lagi að nota þetta sem sagnorð í þeirri mynd sem ég lýsti að ofan? Hvað með fleirtöluna? Er ég að pirra mig á einhverju sem er síðan rétt notkun?
Annars fer hin sívinsæla þolmynd alltaf mest í taugarnar á mér, so don't get me started on that!
Úlfar skrifaði 15.6.2005 13:16
Það er ekki hægt að skítkasta. Ekki frekar en það er hægt að uppkasta eða aðkasta.
Þú lendir í skítkasti. Þú tekur þátt í skítkasti. Það gerist þegar þú kastar skít. Skítkast er ekki til í fleirtölu. "Skítköst" er ekki íslenskt orð, það er svo einfalt.
Sjá uppflettingu í Orðabók Háskólans.
Varðandi þolmyndina þá geri ég ráð fyrir að þú eigir við "nýju þolmyndina" samanber "Í gær var beðið mig að vaska upp"? Þarna er áheyrslan á nýju en ekki þolmyndina því að þolmynd ein og sér er ekkert athugaverð: "Ég var beðinn um að vaska upp."
Fyrir ykkur sem ekki vita hvernig þetta virkar er ágætis útskýring Sverris Páls fín lesning. Frekara lesefni um nýju þolmyndina er að finna hér.
Borgar skrifaði 15.6.2005 19:12
Ég var nokkuð viss um að þessi notkun á "skítkast" gæti ekki verið rétt. Gott að vita að maður hefur tilfinningu fyrir móðurmálinu.
Ég er einmitt að tala um "nýju þolmyndina". Einhvað versta dæmi um hana sem ég hef séð var setningin "það var nauðgað mér". Alveg hræðileg málnotkun. Ég næ bara ekki af hverju sumir nota hana, það er eins og það fólk sé eitthvað heilaskert. Það merkilegasta við þetta að mínu mati er það að ég hef oft séð hana ritaða en eiginlega aldrei heyrt hana notaða í töluðu máli, skil eiginlega ekki hvað veldur því.
Úlfar skrifaði 16.6.2005 10:38