Greinarmerki

Jæja, ég er nú heldur betur búinn að skoða hlutina í dag og þykist nú vita sitthvað um greinarmerki í íslensku. Hér eru á atriðin sem ykkur langaði aldrei að vita neitt um:

Broddur ´

Broddur er ekki bara mjólkurvara heldur líka greinarmerki. Stafurinn breytir auðvitað um heiti eftir notkun. Sé hann settur ofan á staf heitir hann stafbroddur, sbr. broddstafi (áéíóúý). Sé hann notaður til úrfellingar er hann kallaður úrfellingarbroddur, sbr. "hvað segir ´ann". Þetta skapar þó frekar stórt bil í textanum og hafa því flestir vanið sig á að nota úrfellingarkommu til þess 'arna.

Strik -

Til eru þrennskonar strik:

Bandstrik er notað til að skipta milli lína¹, stytta orð í endurtekningu (hægri- og vinstribeygja), og til aðgreiningar orða í orði (Rit-Borgar). Bandstrik þekkjast frá hinum strikunum á því að það er ekki notað bil í kringum þau.

Strik (en dash²) er svo aftur notað í upptalningu (kúl - kúlli - kúlastur) eða til að tákna millibil (3 - 5 þúsund fyrir grammið). Stundum er það líka notað á milli andstæðna (dagur - nótt). Semsagt í praxís er ekki meiri munur á því og bandstrikinu en stafabilin í kringum þau.

Þankastrik (em dash) er lengsta strikið. Það gegnir svipuðu hlutverki og komma, að því leiti að það táknar innskot í texta. Þetta innskot er þá helst útskýring á undanfara. Þetta er oft táknað í vélrituðum texta með tvöföldu striki —. Þankastrik á að virka eins og bremsa á lesanda, svona rétt áður en farið er inn í flassbakk.

Mitt eigið röfl um þetta

Ég er auðvitað svo mikill þverhaus að mér finnst þetta ekki íslenska. Fólk veit almennt ekkert um þetta vegna þess að það er einfaldlega ekki almennileg hefð fyrir notkun þessara merkja í íslensku. Flest þetta virðist mér tekið úr enskum greinarmerkjafræðum af einhverjum kjánum sem fannst við ekki eiga nóg af verkfærum.

Ég er þeirrar skoðunar að einfalt sé betra. Setningar eiga að vera stuttar. Mér finnst það votta laka ritkunnáttu að skrifa langar setningar og saxa þær allar í búta með kommum.

Mér finnst reyndar að fólk mætti gjarnan læra að beygja persónufornöfn, skipta milli lína, staðsetja forsetningar, og annað þessháttar áður en það fer að reyna að brúka flóknari setningafræði.

Fnæs!

^1: Í íslensku skiptist orð alltaf niður á undan sérhljóða nema um samsett orð sé að ræða, þá skiptist það á samsetningunni.

² Em og en lengdir eru einingar notaðar í leturgerð. Em jafngildir breidd lengsta stafsins; stóra M. En virkar eins nema bara með N.